Van Ederlezi en zwarte Madonna tot Alice in wonderland

Van Ederlezi tot Sint Martha Margaret, de zwarte Sarah beschermheilige en Alice

Hoe kwam ik van een Roma lied, Ederlezi, naar Alice in Wonderland? Niet zo een hele grote stap, als je weet dat een vrouwelijke drakentemmer Sint Martha Margaret bestaat als heilige. Enfin, het Engelse St, George is vergelijkbaar met het Roma lente feest, Ederlezi. (Gevierd door Roma in de Balkan, maar ook in Turkije bekend. Onder zowel Islam als Christendom. Zie lijstje onderaan met verdere wetenswaardigheden.) Zo kwam ik dus via St. George op de vrouwelijke versie van de drakentemmer Snt Margareth. Waardoor ik dus dacht ah dat is Alice. Geschreven door een Engelse schrijver die natuurlijk toch iets heeft meegekregen van deze christelijke inslag. Grappig.

Alice‘s Adventures in Wonderland and through the Looking glass van de auteur Lewis Carrol heeft in het tweede deel van dit boek als hoofdpersoon een meisje (Alice) die een draak vernietigd en hiermee mensen red. Ik vond het leuk en mooi bedacht. Wat ik niet wist, is dat het, wellicht, gewoon gebaseerd is op de christelijke heilige, Sint Martha. Zij was een Drakentemmer. Sint George was een draken doder. St Martha en St George kwamen vertellen dat het volk weer naar het christendom moest bekeren of god moest geloven in plaats van afgoderij. En het idee dat: als de koning(in) (met zijn draak of demon) slecht is voor het volk, je beter naar God kan luisteren en dus de slechte koning mag ongehoorzamen. Dit lijkt ook op de bozige hartenkoningin van Alice in Wonderland.

Ederlezi is een bekend Roma lied uit de Balkan. Het lied hoort bij het lentefeest op 6 mei. In Engeland kent men (het gelijkwaardige?) Saint George (Sint Joris) 26 april (Wiki, mei 2020). Ederlezi kent verschillende tradities. Het is bijvoorbeeld de dag dat jonge vrouwen om geluk vragen met mandjes en sieraden. Ook worden er dieren geofferd. Typisch dat Ederlezi of st. George juist vocht tegen (het idee van) de Baal, lees heer, door god aangewezen koning, die kinderen en vrouwen offerden. Kort hieronder wat ik her en der las over Ederlezi en (aanverwante) thema’s opgesomd:

Beschermheilige Sarah

picture courtesy to https://www.etsy.com/nl/listing/259555924/saint-sarah-kali-of-sara-kali

• Binnen Roma traditie is Sara een belangrijk vrouwelijke bescherm heilige, feestdag 24 mei. Sarah hielp noodlijdenden in een bootje of zat zelf in de boot en kwam aan in Zuid Frankrijk en deed daar veel liefdadigheidswerk (isgeschiedenis.nl).

• Sint Joris is vanuit legendes een draken- of slangen-temmer (foliamagazine). Hij zou ook het volk weer laten weten in God te geloven en niet heren of afgoden te aanbidden (het ‘paapse’ kwaad?).

• Een andere heilige is St. Martha Margaret. Zij zou het beest niet doden, maar temmen.

• Over Elia profeet vond ik dit: Citaat: Zijn optreden wordt geplaatst in de periode waarin de Israëlieten ook goden als Baäl en Ašerah waren gaan aanbidden.

• De heilige Sint Joris, zou iemand zijn die het kwaad overwon (https://nl.wikipedia.org/wiki/Joris_van_Cappadoci%C3%AB).

• Sint Joris is beschermheilige van verschillende beroepen en scouting.

• Naargelang het gebied is het Ederlezi feest vermengd met orthodox christelijke of Islamitische religies. Ook wel de ontmoeting van Ilyas en Hıdırellez (turks) of Ederlezi (Servisch). Over Ilyas is minder bekend. In Soefisme komt Ilias voor. Ederlezi of Hidirellez is (vergelijkbaar met) Sint George.

• In het Oosten schijnt er ook een gelijkend figuur te zijn. Sufism en Taoism, maar kan dit nog niet helemaal bergrijpen. Zie boek op internet. Ilyas in Sufism. Vrij vertaald staat daar iets over Verstand en intuïtie. Zelfs in ons meest lucide vorm, of transcendente vorm, kunnen wij als mens slechts een deel zien van Gods kennis. Andere kant is helemaal aards woorden bijna als een dier. Dan is weer de intuïtie sterker, omdat we niet zijn gehinderd door het verstand (books sufism).

• Bij dit laaste punt over dierlijke of aardse intuïtie is misschien ook het boek van Pansophia press van Anine van der Meer interessant: De Zwarte Madonna, van Oer- tot Eindtijd, 2015.

• Nog iets anders uit https://nl.wikipedia.org/wiki/Maria_Magdalena: “De eerste bestrijder van de onjuiste voorstelling van Maria Magdalena (als zondige vrouw) was Jacob Faber, die zijn bezwaren neerschreef in zijn in 1517 verschenen De Maria Magdalena et triduo Christi disceptatio. Sinds 1969 wordt Maria Magdalena niet meer als boetvaardige zondares opgenomen in de heiligenkalender.”

• Citaat uit https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacques_Lef%C3%A8vre_d%27%C3%89taples:“Net als Erasmus had Lefèvre kritiek op de Rooms-Katholieke Kerk en drong hij aan op reformatie. En evenals Erasmus was hij van mening dat deze reformatie plaats zou moeten vinden binnen de Roomse Kerk en heeft hij deze kerk dan ook niet verlaten. Met zijn ideeën heeft Lefèvres echter wel invloed gehad op de Protestantse reformatie.”

Bibliografie

https://en.wikipedia.org/wiki/Ederlezi_(song)

books on internet https://books.google.nl/books?id=GPT9uAypnOEC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=ilyas+sufism&source=bl&ots=cPQcM8ruDS&sig=ACfU3U2-h_PW3cHCy6ttW5Kvtz_t0JxiwQ&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwjYkLyE9KjpAhVKC-wKHZa9BqYQ6AEwCHoECAoQAQ#v=onepage&q=ilyas%20sufism&f=false

https://www.foliamagazine.it/en/saint-george-dragon/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Elia_(profeet)

https://isgeschiedenis.nl/nieuws/sint-sara-de-patroonheilige-der-zigeuners